ES | EU | EN
Gobierno Vasco

 

EGUZKI EKAITZEN SORRERA

 

Eguzki ekaitzen sorreraren atzean dauden mekanismoak argitu berri dituzte heliofisikariek. Nature aldizkarian artikulu batean deskribatu dute zehazki nola sortzen diren eguzki ekaitzak. CNRS Frantziako Ikerketa Zientifikoen Zentroko ikertzaileek argitu dutenez, funtsean, eguzkiaren eremu magnetikoaren bat-bateko berrantolaketa bat izaten denean sortzen dira eguzki ekaitzak.

 

https://www.berria.eus/paperekoa/2340/012/001/2018-02-18/eguzkiaren_indarren_abiapuntua.htm

 

BAIEZTATUA: MARTEN URA DAGO

2018ko Urtarrilaren 11a

Izotz geruzak topatu dituzte Marten lurperatuta, gainazaletik metro eskasetara. NASAko irudietan ikus daitezke izotz geruza horiek agerian labar higatuetan. Aurkikuntzak Marteren historia geologikoa eta klimatikoa ezagutzeko informazio garrantzitsua eman dezake.

http://www.nationalgeographic.es/espacio/2018/01/descubiertas-enormes-reservas-de-agua-en-marte

https://mars.nasa.gov/news/8298/steep-slopes-on-mars-reveal-structure-of-buried-ice/

OTSAILAREN 11


EMAKUME ETA NESKA ZIENTZIALARIEN NAZIOARTEKO EGUNA

 

Informazio gehiago:

http://www.un.org/en/events/women-and-girls-in-science-day/

https://en.unesco.org/women-and-girls-in-science

https://11defebrero.org/

 

IKUSI NAHI AL DUZU ESPAZIONTZI BAT BARRUTIK?

 


NUTRIVIDEO


Batxilergoko ikasleak Nutrivideo lehiaketan parte hartzen ari dira. Horretarako, elikadura osasuntsua sustatzeko hainbat bideo prestatu dituzte.


Ikusi eta Ikasi!!!


   
   

LIKIDOEN BOLUMENAK BATUGARRIAK AL DIRA BETI?


Ez dakizula propietate periodikoak zer diren?


BILBOKO IX ARGAZKI GEOLOGIKOEN LEHIAKETA (2017)


Aniturriko 1. Batxilergoko 4 ikasle lehiaketaren 12 argazki aukeratutakoen

artean, Batxilergoko modalitatean. Zorionak Amaia, Ander, Irati eta Aintzane!

 



“ELUR BOLA MATEMATIKOAK” LEHIAKETA

Arkaitz Saez de Vicuña, 1. Batxilergoko ikasleak, Elur Bola Matematiko lehiaketaren akzesita irabazi du.


Zorionak Arkaitz!


Π

DA

OSO

HITZ

LUZEA

ESFERA

GUZTIEN

ERRADIOA

NEURTZEKO

GEOMETRIAN

ERABILITAKO

GARRANTZIZKO

MESOPOTAMIAKO

WILLIAM JONESEK

ARGITARATUTAKOA

IBAIALDE ERAKUSKETA ANITURRIN


Sakatu irudian argazkiak ikusi nahi badituzu


Ibaialde erakusketa ikastetxean ikusgai izan dugu Azaroaren 1tik 9ra. Kultura Zientifikoko 1. Batxilergoko ikasleek panelen edukiak aztertu, galdetegia osatu eta datuak baloratu dituzte haien iritzia emateko. "Be the Change, Take the Challenge" eTwinning proiektuaren edukiekin bat eginez, #Agenda2030eko SDG6 eta SDG14 landu ditugu, hau da, 6. eta 14. Garapen Iraunkorrerako Helburuak (GIH).


Ibaialde erakusketaren helburu nagusiak:
  • Ibaietako ezaugarriak eta ibaiak osatzen dituzten elementuak ezagutzea, ibaiak identifikatzeko.

  • Ingurunearekiko jakin mina eta interesa agertzea eta ingurunea babesteko interesa sortu.

  • Izakien ezaugarri eta beharrengan interesa piztu, babesten ikasteko.

  • Ingurugiroan giza ekintzek duten eragin negatiboa nahiz positiboa antzemateko gaitasuna sortu, eragin negatiboak saihesten eta zuzentzen ikasteko.

  • Sistema bereko elementuen artean sortzen eta garatzen diren elkarrekintzak ulertu, ekosistema orekaren garrantzia barneratzeko.

  • Uraren funtzioak eta erabilerak ezagutu, babesten eta zaintzen ikasteko.


AZAROAREN 7a: FISIKA MEDIKOAREN NAZIOARTEKO EGUNA

 

 

2013. urtetik aurrera, lanbidea ezagutarazi nahian, IOMPk (International Organization of Medical Physics) azaroaren 7a Fisika Medikoaren Nazioarteko Eguna izendatzea erabaki zuen, Marie Curie-ren ohorez, bere jaiotzaren egunean (1867). Marie Curie erradiaktibitatearen eta honek medikuntzan dituen aplikazioen ikerketan aintzindaria izan zen.


Baina, zer da Fisiko Mediku bat?


Fisiko Mediku bat osasun arloan diharduen langilea da. Bere eginkizuna fisikako printzipio, lege, eredu, metodo eta teknikak erabiltzea da gaixotasunen prebentzio, diagnosi eta tratamenduan, giza osasuna eta ongizatea hobetzeko.


Erabiltzen dituzten tekniken artean, honakoak ditugu:


. X izpiak
. Isotopo erradioaktiboak
. Laserra
. Partikula azeleragailuak (erradioterapian erabiliak)
. Erresonantzia Magnetiko Nuklearra


Gaur egun Fisika Mediko ikasketak medikuntza ikasketak egin ondoren burutzen dira, fisiko erresidente bezala hospital batean plaza lortu ondoren.


Gure ikasleak Fisika Medikoari buruz jasotako hitzaldian.

 

MARIE CURIE-REN JAIOTZAREN 150. URTEURRENA


Azaroaren 7an bete da Marie Curie-ren jaiotzaren 150. urteurrena. Marie Curie emakume aitzindari izan zen esparru askotan: lehen emakumea Sorbonako Unibertsitatean ikasketak amaitzen -klaseko lehena-, Europako lehen andrea zientzian doktore, Sorbona Unibertsitatean lehen emakume irakaslea izen zen, Nobel saria lortu zuen lehen andrazkoa, lehen zientzialaria Nobel saria bi aldiz jasotzen, Nobel saria bi espezialitateetan jaso duen zientzialari bakarra,...

 

 

Informazioa gehiago:


http://www.ikasbil.eus/web/ikasbil/artikuloaren-fitxa?p_p_id=56_INSTANCE_q8LS&p_p_lifecycle=0&p_p_state=normal&p_p_mode=view&p_p_col_id=column-1&p_p_col_count=1&groupId=10138&articleId=1360036


Neutroi izarren talka batek sortutako grabitazio uhinak eta argia batera neurtu dituzte lehenengoz

 Grabitazio uhinen aurkikuntzarekin astrofisikaren arloan irekitako ate berria zabaltzera dator aurkikuntza.

 

Neutroi-izarren talkaren ilustrazioa. Ezkerrean, masaren irudikapena; eskuinean, berriz, espazio-denbora nola distortsionatzen den erakusten da. Arg. Karan Jani/Georgia Tech


Irakurri berria ondoko helbideetan:

http://www.berria.eus/albisteak/146212/neutroi_izarren_talka_batek_sortutako_grabitazio_uhinak_eta_argia_batera_neurtu_dituzte_lehenengoz.htm

http://zientzia.eus/artikuluak/bi-neutroi-izarren-arteko-talka-detektatu-dute-gra/

 

Eta entzun Ana Galarragak, Elhuyarko kideak, "Mezularia"n emandako azalpena:

http://www.eitb.eus/eu/irratia/euskadi-irratia/programak/mezularia/osoa/5148782/ana-galarraga-grabitazio-uhinez-eta-unibertsoaren-behaketaz/

 

ZATOZ ZIENTZIARA / Zientziaren, Teknologiaren eta Berrikuntzaren Astea



Zientzia zure zain duzu azaroaren 8tik 12ra Bilbon, Donostian eta Vitoria-Gasteizen eta aurten Barakaldon ere. Zientzia ikusi, behatu, ikutu, probatu eta esperimentatzeko aukera izango duzu, hamaika modutan: txoko, tailer, irteera, bisita gidatu, janari-dastatze, txangoak eta abarrretan, hain zuzen ere. Gainera, ikertzaile eta irakasleak arduratuko dira UPV/EHUn gertatzen ari dena zuri azaltzeaz. Aukera paregabea.

Eta diruaz ez zaitez kezkatu, jarduera guzti-guztiak doan dira eta.

 

Informazio gehiago:

http://zientzia-astea.org/eu/eu/

http://zientzia-astea.org/eu/zientzia-astea-vitoria-gasteiz/

 

 

2017ko Kimikako Nobel Saria biomolekulen egitura aztertzeko kriomikroskopia elektronikoa garatu zutenei

Jacques Dubochet, Joachim Frank eta Richard Henderson, Kimikako Nobel saridunak. Argazkia: EFE.

2017ko Kimikako Nobel saria Lausanako Unibertsitateko Jacques Dubochet, Columbia Unibertsitateko Joachim Frank eta Cambridgeko MRC Laboratory of Molecular Biologyko Richard Henderson zientzialariek irabazi dute.

"Molekulak aztertzeko mikroskopia krioelektronikoa garatzen" egin duten lana saritu nahi du horrela epaimahaiak, horiei esker "molekulen bereizmen handiko irudiak" zehazteko eman den aurrerapausoa aitortzeko.

Informazio gehiago:

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/5122665/2017ko-kimikako-nobel-sariaren-irabazleak/

http://zientzia.eus/artikuluak/kimikako-nobel-saria-biomolekulen-egitura-aztertze/

2017ko Fisikako Nobela grabitazio-uhinen aurkitzaileei

|

 

2017ko FISIKA NOBEL SARIA GRABITAZI-UHINEN AURKITZAILEEI

Rainer Weiss eta Kip S. Thorne fisika irakasleak. Artxiboko irudia: EFE

Nobel Fundazioak iragarri duenez, Rainer Weiss, Barry C. Barish, eta Kip S. Thorne ikertzaileek jasoko dute 2017ko Fisikako Nobel saria, LIGO behatokia garatu eta grabitazio-uhinen behaketa posible egiteagatik.

2015eko irailaren 14ean lehenengoz detektatu ziren grabitazio-uhinak, Einsteinek iragarri eta 100 urtera, Estatu Batuetako LIGO behatokian. Erlatibitatearen teoria orokorrak dio gorputz batek bere inguruan dagoen espazio-denbora deformatu egiten duela. Bada, Einsteinek kalkulatu zuen, masa handiko gorputz batek azelerazio bat duenean, espazio-denboraren deformazio hori uhin moduan hedatzen dela. Grabitazio-uhinak Lurrera iristen direnerako oso ahulak dira. Einsteinek berak ez zuen uste inoiz detektatu ahalko zirenik. "Lau hamarkada lanean" eman ostean, uhin grabitazionalak atzeman zituzten lehen aldiz 2015eko irailaren 14an. Hogei bat herrialdetako mila zientzialarik parte hartu zuten bertan.

Informazio gehiago:

http://zientzia.eus/artikuluak/fisikako-nobel-saria-grabitazio-uhinak-behatzea-po/

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/5120362/fisika-nobel-saria-grabitaziouhinen-aurkitzaileei-eman-diete/

GRABITATE UHINAK AURKITU DITUZTE


 

Albert Einstein fisikari alemaniarrak duela mende bat aurreikusi zituen grabitazio uhinak atzeman egin dituzte lehen aldiz, LIGO proiektuak baieztatu duenez.

 

"Jaun-andreok, atzeman egin ditugu grabitazio uhinak; lortu egin dugu", iragarri du David Reitze LIGO proiektuko buruak, txalo artean, Washingtonen eskainitako prentsaurreko jendetsu batean.

 

"Hainbat hilabete behar izan ditugu grabitazio uhinak zirela egiaztatzeko; orain, etortzekoa dena da zirraragarriena, leiho bat ireki baitiogu unibertsoari", adierazi du.

 

Uhinak irailaren 14an atzeman zituzten, 09:51ean (GMT), LIGO proiektuaren bi detektatzaileetan. Bat Livingstonen (Luisiana) dago, eta, bestea, Hanforden (Washington).

 

Tankera horretako uhinek beste modu batera lortu ezin den informazioa dute, euren jatorriari eta grabitatearen izateari buruzkoa.

 

Fisikariek ondorioztatu dutenez, bi zulo beltzek bat eginda sortu ziren atzemandako grabitazio uhinak. Talka hori eman daitekeela teoria hutsa zen, eta orain lehen aldiz 'ikusi' dute.

 

Einsteinen aurreikuspena

 

Grabitazio uhinen bilaketa duela bost hamarkada hasi zen, unibertsoa hobeto ulertzeko xedez; baina Albert Einsteinek duela 100 urte aurreikusi zituen, Erlatibitatearen Teoria Orokorraren baitan.

 

Hain zuzen ere, unibertsoan mugitzen diren objektuek espazio-denboran uhinak sortzen dituztela deskubritu zuen fisikari alemaniarrak. Horrela, grabitazio uhinak teorizatu zituen, baina horien existentzia ezin izan da frogatu, orain arte.

 

Aurkikuntzak hankaz gora jarriko du astronomian. Izan ere, orain arte argi mota ezberdinak (uhin elektromagnetikoak) erabili izan dituzte unibertsoa begiratzeko, baina hemendik aurrera argiaren menpe ez dauden 'begi' berriak erabili ahal izango dituzte.

 

Grabitazio uhinek unibertsoan mugitzen diren objektuei buruzko informazioa dute, eta kosmosaren historia eta jaiotza ezagutzeko baliagarriak izango dira.

 

Stephen Hawking fisikariaren esanetan, grabitazio uhinek "astronomiaren alorrera iraultza ekartzeko potentziala dute".

 

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/gizartea/osoa/3831444/grabitazio-uhinak-atzeman-dituzte-einsteinen-teoria-egiaztatuta/

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/teknologia/bideoak/osoa/3831608/bideoa-unibertsoaren-behatzaileek-grabitazio-uhinak-detektatu-dituzte/

http://www.ivoox.com/ane-garzes-grabitazio-uhinek-fisikarentzat-ate-berria-ireki-dute-audios-mp3_rf_10401126_1.html

 

GRABITATEAREN BALIOA AGURAINEN. 2016ko Otsaila


2. Batxilergoko Fisika ikasleak, beraiek sortutako pendulu sinple bat erabiliz, grabitatearen azelerazioaren balioa kalkulatu zuten ikastetxean, 9,68 m/s2-ko balioa lortuz.


Penduluaren periodoa, segundutan (5 saiakera): 4.20; 4,09; 4.19; 4.15; 4.20

Penduluaren luzera: 4.19 m

Lortutako grabitatearen balioa: 9.68 m/s2

 

Praktikaren txostena

 

Click to play this Smilebox slideshow

2015ko Fisikako Nobel neutrinoak eraldatu egiten direla eta masa dutela frogatu duten ikerlarientzat

 

Informazio gehiago:

 

http://zientzia.eus/artikuluak/fisikako-nobel-saria-neutrinoak-eraldatu-egiten-di/

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/3522370/fisika-nobel-saria-2015-neutrinoak-masa--kajita-eta-mcdonald/

Takaaki Kajita japoniarra eta Arthur B. McDonald kanadarra

2015ko Kimikako Nobel saria DNA konpontzeko mekanismoen ikertzaileentzat

 

Informazio gehiago:

http://zientzia.eus/artikuluak/kimikako-nobel-saria-dna-konpontzeko-mekanismoen-i/

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/3526164/kimikako-nobel-saria-2015-dna--lindahl-modrich-eta-sancar/

 

Tomas Lindahl, Paul Modrich eta Aziz Sancar ikerlariak

 

MOLEKULAK 3 DIMENTSIOTAN

Sakatu irudian

                              HAUTAPROBARAKO LAGUNTZA

 

2014ko Ig Nobel sariak: egiazko zientzia-ikerketak umorez saritu zituzten atzo

Platano-azalaren eta zapata baten arteko marruskadura neurtu dute ikertzaileek.

Informazio gehiago:

http://zientzia.net/artikuluak/2014ko-ig-nobel-sariak-egiazko-zientzia-ikerketak-/

 

HIGIDURA PARABOLIKOA

Adi 1,22. minutuan

© IES ANITURRI BHI
Telefonoa: 945300400 | 010046aa@hezkuntza.net