ES | EU | EN
Gobierno Vasco

CIENCIA CLIP LEHIAKETA

|

CIENCIA CLIP LEHIAKETA. EMAN ZURE BOTOA


Zuen ikaskideen bideoak ciencia clip-en daude. Maiatzaren 16tik Ekainaren 12ra bideo onena botatzeko garaia da. Ikusi bideoak, disfrutatu eta eman botoa haien alde.

http://cienciaclip.naukas.com/video/lehen-euskal-emakume-ikertzaileak/
http://cienciaclip.naukas.com/video/elhuyar-anaiak/
http://cienciaclip.naukas.com/video/telesforo-aranzadi/

GRABITATE UHINAK AURKITU DITUZTE


 

Albert Einstein fisikari alemaniarrak duela mende bat aurreikusi zituen grabitazio uhinak atzeman egin dituzte lehen aldiz, LIGO proiektuak baieztatu duenez.

 

"Jaun-andreok, atzeman egin ditugu grabitazio uhinak; lortu egin dugu", iragarri du David Reitze LIGO proiektuko buruak, txalo artean, Washingtonen eskainitako prentsaurreko jendetsu batean.

 

"Hainbat hilabete behar izan ditugu grabitazio uhinak zirela egiaztatzeko; orain, etortzekoa dena da zirraragarriena, leiho bat ireki baitiogu unibertsoari", adierazi du.

 

Uhinak irailaren 14an atzeman zituzten, 09:51ean (GMT), LIGO proiektuaren bi detektatzaileetan. Bat Livingstonen (Luisiana) dago, eta, bestea, Hanforden (Washington).

 

Tankera horretako uhinek beste modu batera lortu ezin den informazioa dute, euren jatorriari eta grabitatearen izateari buruzkoa.

 

Fisikariek ondorioztatu dutenez, bi zulo beltzek bat eginda sortu ziren atzemandako grabitazio uhinak. Talka hori eman daitekeela teoria hutsa zen, eta orain lehen aldiz 'ikusi' dute.

 

Einsteinen aurreikuspena

 

Grabitazio uhinen bilaketa duela bost hamarkada hasi zen, unibertsoa hobeto ulertzeko xedez; baina Albert Einsteinek duela 100 urte aurreikusi zituen, Erlatibitatearen Teoria Orokorraren baitan.

 

Hain zuzen ere, unibertsoan mugitzen diren objektuek espazio-denboran uhinak sortzen dituztela deskubritu zuen fisikari alemaniarrak. Horrela, grabitazio uhinak teorizatu zituen, baina horien existentzia ezin izan da frogatu, orain arte.

 

Aurkikuntzak hankaz gora jarriko du astronomian. Izan ere, orain arte argi mota ezberdinak (uhin elektromagnetikoak) erabili izan dituzte unibertsoa begiratzeko, baina hemendik aurrera argiaren menpe ez dauden 'begi' berriak erabili ahal izango dituzte.

 

Grabitazio uhinek unibertsoan mugitzen diren objektuei buruzko informazioa dute, eta kosmosaren historia eta jaiotza ezagutzeko baliagarriak izango dira.

 

Stephen Hawking fisikariaren esanetan, grabitazio uhinek "astronomiaren alorrera iraultza ekartzeko potentziala dute".

 

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/gizartea/osoa/3831444/grabitazio-uhinak-atzeman-dituzte-einsteinen-teoria-egiaztatuta/

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/teknologia/bideoak/osoa/3831608/bideoa-unibertsoaren-behatzaileek-grabitazio-uhinak-detektatu-dituzte/

http://www.ivoox.com/ane-garzes-grabitazio-uhinek-fisikarentzat-ate-berria-ireki-dute-audios-mp3_rf_10401126_1.html

 

GRABITATEAREN BALIOA AGURAINEN. 2016ko Otsaila


2. Batxilergoko Fisika ikasleak, beraiek sortutako pendulu sinple bat erabiliz, grabitatearen azelerazioaren balioa kalkulatu zuten ikastetxean, 9,68 m/s2-ko balioa lortuz.


Penduluaren periodoa, segundutan (5 saiakera): 4.20; 4,09; 4.19; 4.15; 4.20

Penduluaren luzera: 4.19 m

Lortutako grabitatearen balioa: 9.68 m/s2

 

Praktikaren txostena

 

Click to play this Smilebox slideshow

2015ko Fisikako Nobel neutrinoak eraldatu egiten direla eta masa dutela frogatu duten ikerlarientzat

 

Informazio gehiago:

 

http://zientzia.eus/artikuluak/fisikako-nobel-saria-neutrinoak-eraldatu-egiten-di/

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/3522370/fisika-nobel-saria-2015-neutrinoak-masa--kajita-eta-mcdonald/

Takaaki Kajita japoniarra eta Arthur B. McDonald kanadarra

2015ko Kimikako Nobel saria DNA konpontzeko mekanismoen ikertzaileentzat

 

Informazio gehiago:

http://zientzia.eus/artikuluak/kimikako-nobel-saria-dna-konpontzeko-mekanismoen-i/

http://www.eitb.eus/eu/albisteak/mundua/osoa/3526164/kimikako-nobel-saria-2015-dna--lindahl-modrich-eta-sancar/

 

Tomas Lindahl, Paul Modrich eta Aziz Sancar ikerlariak

 

MOLEKULAK 3 DIMENTSIOTAN

Sakatu irudian

KULTURA ZIENTIFIKOA BATXILERGOAN



Ikasgaiaren kurrikuluma (Heziberri 2020 zirriborroa)

                              HAUTAPROBARAKO LAGUNTZA

 

2. BATXILERGOA: FISIKA TEORIA


GAITEGIA

 

1. GAIA. Higidura harmoniko sinplea. Adibideak. Ekuazioa. Magnitudeen definizioa. Abiaduraren eta azelerazioaren ekuazioak.

2. GAIA. Uhin-higidura dimentsio batean. Ekuazioa. Magnitudeen definizioa. Hedapen-abiadura. Zeharkako uhinak eta luzetarako uhinak bereiztea. Adibideak

3. GAIA. Uhinen islapena eta errefrakzioa: kontzeptua, errefrakzio-indizea, legeak,... Muga-angelua eta erabateko islapena

4. GAIA. Uhin geldikorrak. Definizioak eta adibideak.

5. GAIA. Lupa. Deskribapena. Eskema: nola eratzen diren irudiak. Handipena.

6. GAIA. Argazki-kamera. Deskribapena. Eskema: nola eratzen diren irudiak.

7. GAIA. Giza begia. Deskribapena. Eskema: nola eratzen diren irudiak.

8. GAIA. Ikusmenaren akatsak. Hipermetropia eta miopia.

9. GAIA. Newtonen grabitazio unibertsalen legea. Eremu-intentsitatea. Definizioa. Masa puntual (edo esferiko) batek eratutako eremua. Adibidea: Lurreko grabitazio-eremua.

10. GAIA. Indar-eremu kontserbakorrak eta ez-kontserbakorral. Energia potentzial grabitatorioa. Masa puntual (edo esferiko) baten potentzial grabitatorioa. Energia mekaniko osoa. Energiaren kontserbazio printzipioa.

11. GAIA. Keplerren legeak. Enuntziatuak. Orbita zirkularretarako 3. legea deduzitzea grabitazioaren legetik abiatuta.

12. GAIA. Indar-lerroak eta gainazal ekipotentzialak, masa puntual (edo esferiko) batek eratutako eremu grabitatorioan.

13. GAIA. Coulomb-en legea. Eremu elektrikoaren intentsitatea. Definizioa. Adibideak. Karga puntual (edo esferiko) positibo batek eratutako eremu elektrostatikoa; eta karga puntual (edo esferiko) negatibo batek eratutakoa. Deskribatu nolakoak diren indar-lerroak, bi kasuetan.

14. GAIA. Eremu magnetiko uniforme baten barrualdean eragindako indar magnetikoa: a) higitzen ari den karga puntual baten gainean (adibidea: ibilbidea kargaren abiadura eremuaren perpendikularra denean); b) korronte elektrikoaren eroale lineal baten gainean.

15. GAIA. Korronte elektrikoen arteko indarrak. Korronte paraleloak eta antiparaleloak garraiatzen dituzten bi hari zuzen, paralelo eta infinituren kasua. Ampereren definizioa.

16. GAIA. Korronteek sortutako eremu magnetikoak. Biot-Savart legea kasu hauetan: a) korronte zuzen eta infinitua; b) korronte zirkularra (espira)

17. GAIA. Indukzio elektromagnetikorako Faraday-ren eta Lenz-en legea. Indar elektroeragile induzituaren balioa. Korrontearen noranzkoa.

18. GAIA. Korronte alterno sinusoidalen sorgailua (alternadorea).

19. GAIA. Erektu fotoelektrikoa. Deskribapena. Azalpen kuantikoa. Einsteinen teoria. Atari-maiztasuna. Erauzte-lana.

20. GAIA. Erradiaktibitatearen naturalaren fenomenoa deskribatzea. Desintegrazio erradioaktiboa. Alfa, beta eta gamma partikulen igorpena. Soddy eta Fajans-en legeak. Adibideak.

21. GAIA. Fisio nuklearra. Deskribapena eta adibideak. Bonbak eta zentral nuklearrak. Masa-galera. Einstein-en ekuazioa askatutako energiarako.

22. GAIA. Fusio nuklearra. Deskribapena eta adibideak. Bonbak eta balizko zentral nuklearrak. Masa-galera. Einsteinen ekuazioa askatutako energiarako.


ESTEKA INTERESGARRIAK:

https://sites.google.com/a/axularsanturtzi.com/fisika2/

http://jakinstein.com/


2014ko Ig Nobel sariak: egiazko zientzia-ikerketak umorez saritu zituzten atzo

Platano-azalaren eta zapata baten arteko marruskadura neurtu dute ikertzaileek.

Informazio gehiago:

http://zientzia.net/artikuluak/2014ko-ig-nobel-sariak-egiazko-zientzia-ikerketak-/

 

HIGIDURA PARABOLIKOA

Adi 1,22. minutuan

© IES ANITURRI BHI
Telefonoa: 945300400 | 010046aa@hezkuntza.net